De krachten van 2040 zijn nu al in het nieuws te zien. Robots, voertuigen zonder bestuurder en drones gaan van de proef naar de straat en de fabriek. Datacenters zoeken stroom, onderzoekers bewerken DNA en kweken voedsel, en landen investeren in eigen chips, rekenkracht en satellieten. Tegelijk bereiden beveiligers zich voor op quantumcomputers en op aanvallen die AI zelf uitvoert. Hieronder de voorbeelden die ertoe doen, elk met datum en bron.
oktober 2026Toepassing
Europese Commissie kiest 46 nieuwe projecten voor kritieke grondstoffen
Op 9 oktober 2026 koos de Europese Commissie 46 nieuwe strategische projecten in 16 lidstaten, waaronder Nederland en België, uit 102 aanvragen. Acht gaan over winning, elf over verwerking, negentien over recycling en acht combineren meerdere stappen; vier richten zich op zeldzame aardmetalen voor permanente magneten. De EU wil in 2030 capaciteit hebben voor winning, verwerking en recycling die overeenkomt met minstens 10, 40 en 25 procent van haar jaarlijkse verbruik van strategische grondstoffen. Grondstoffen worden zo een kwestie van economische veiligheid.
IBM gaat door naar de testfase van DARPA's beoordeling van quantumcomputers
Op 7 oktober 2026 meldde IBM dat het is geselecteerd voor fase C van het Quantum Benchmarking Initiative van DARPA, het onderzoeksagentschap van het Amerikaanse ministerie van Defensie. Onafhankelijke experts gaan nu de hardware testen. DARPA onderzoekt of uiterlijk in 2033 een foutbestendige quantumcomputer te bouwen is waarvan de rekenwaarde de kosten overstijgt; IBM verwacht in 2029 zijn eerste foutbestendige systeem te leveren. Quantumrekenen wordt daarmee een bouwplan dat van buitenaf wordt getoetst.
Eiwitklokken wijzen op lagere biologische leeftijd bij een door AI ontworpen medicijn
Insilico Medicine meldde in september 2026 in Nature Biotechnology dat zes verschillende eiwitklokken een lagere voorspelde biologische leeftijd aangaven bij patiënten met longfibrose die rentosertib kregen. Zowel het aangrijpingspunt als het molecuul van dit middel zijn met AI gevonden en ontworpen. Het gaat om een analyse van het bloed van 42 deelnemers aan een fase 2a-studie. Een kandidaat-medicijn tegen longfibrose wordt zo ook onderzocht op verouderingsmerkers; dat bewijst nog niet dat het veroudering vertraagt.
XPENG neemt productielijn voor humanoïde robots in gebruik
Op 8 september 2026 nam het Chinese autobedrijf XPENG in Guangzhou een productielijn voor humanoïde robots in gebruik, waarop meer dan 80 procent van de kernprocessen is geautomatiseerd. De eerste robot, IRON, liep zelfstandig van de lijn. Volgens XPENG gaat de robot eind 2026 in massaproductie, eerst voor inzet in eigen winkels en op eigen terreinen; marktintroductie staat gepland voor 2027. Humanoïde robots worden zo gebouwd zoals auto's.
Eenmalige CRISPR-behandeling houdt cholesterol een jaar lang lager
In een eerste studie bij mensen van Cleveland Clinic kregen 15 patiënten met vetstoornissen die niet op medicijnen reageren één infusie met de CRISPR-therapie CTX310, die in de lever het gen ANGPTL3 uitschakelt. Na twaalf maanden lag het LDL-cholesterol bij de hoogste dosis 52,5 procent lager en de triglyceriden 47,8 procent, zonder ernstige bijwerkingen door de therapie. Het is een fase 1-studie. Genbewerking schuift zo op van zeldzame ziekten naar hart- en vaatrisico.
ILO: 55,8 miljoen banen van jongeren sterk blootgesteld aan AI
Volgens het ILO-rapport Global Employment Trends for Youth 2026 waren in 2025 wereldwijd ongeveer 67 miljoen jongeren werkloos. De ILO schat dat 6,1 procent van de banen van 15- tot 29-jarigen, ongeveer 55,8 miljoen, valt in beroepen met aanzienlijke of hoge blootstelling aan generatieve AI; in rijke landen is dat 14,3 procent. Blootstelling betekent niet dat die banen verdwijnen, benadrukt de ILO, maar de eerste stap naar goed werk kan wel moeilijker worden.
Japanse verpleeghuizen met zorgrobots hielden personeel beter vast
Onderzoekers van Stanford, de Universiteit van Tokio en Notre Dame analyseerden gegevens uit 2017 van ongeveer 860 Japanse verpleeghuizen. Waar subsidies de aanschaf van zorgrobots makkelijker maakten, daalden de problemen met het vasthouden van personeel, en ging robotgebruik samen met 28 procent meer zorgmedewerkers en 39 procent meer verpleegkundigen, publiceerden ze in augustus 2026. In Japan was in 2025 30 procent van de inwoners 65 of ouder. De robots vulden het personeel aan.
EU opent aanbesteding voor maximaal zeven AI-gigafabrieken
Op 30 juli 2026 opende de Europese Unie een aanbesteding voor maximaal zeven AI-gigafabrieken, met tot 10 miljard euro aan Europees en nationaal geld. De Commissie verwacht dat dit minstens 20 miljard euro aan private investeringen losmaakt. Achttien lidstaten tekenden voor de gezamenlijke inkoop van rekentijd; Nederland en België staan niet op die lijst. Europa wil grote AI-modellen zo op eigen infrastructuur en volgens eigen regels kunnen trainen.
Twee derde van de kern van fusiereactor ITER staat op zijn plek
Op 28 juli 2026 plaatste ITER in het Zuid-Franse Saint-Paul-lez-Durance de zesde van negen sectormodules van zijn fusiereactor, bijna zes maanden voor op schema. De module van ongeveer 1.100 ton werd in een operatie van 30 uur in de put neergelaten. De laatste module staat nu gepland voor medio 2027 in plaats van december 2027. Vier van de negen vacuümvatsectoren komen uit Zuid-Korea, de andere vijf uit Europa.
Amerikaanse overheid stelt deadlines voor quantumveilige versleuteling
Op 22 juni 2026 werd in de Verenigde Staten Executive Order 14412 getekend. Het besluit draagt het budgetbureau OMB op richtlijnen te maken om federale systemen met hoge waarde of hoge impact, met uitzondering van de nationale veiligheidssystemen, over te zetten op post-quantumcryptografie: uiterlijk 31 december 2030 voor het uitwisselen van sleutels en uiterlijk eind 2031 voor digitale handtekeningen. Het besluit noemt het risico dat tegenstanders gegevens nu verzamelen en later ontsleutelen, zodra grote quantumcomputers werken. Gegevens die lang geheim moeten blijven, lopen daardoor nu al risico.
Britten volgden Russische onderzeeërs die kabels en pijpleidingen kunnen saboteren
Op 9 april 2026 maakte de Britse minister van Defensie John Healey bekend dat Britse strijdkrachten, samen met Noorwegen, tijdens een operatie van ruim een maand een Russische Akula-onderzeeër en twee onderzeeërs van de Russische diepzeedienst GUGI hadden gevolgd, ten noorden van het land. Volgens Healey zijn de GUGI-vaartuigen gemaakt om in vredestijd onderwaterinfrastructuur te verkennen en die in een conflict te saboteren. Via de zeebodem loopt 99 procent van het internationale telecom- en dataverkeer van het land.
IEA: stroomverbruik van datacenters steeg in 2025 met 17 procent
Het Internationaal Energieagentschap meldde op 16 april 2026 dat het stroomverbruik van datacenters in 2025 met 17 procent steeg, tegen 3 procent voor de wereldwijde vraag. De investeringen van vijf grote techbedrijven kwamen in 2025 boven 400 miljard dollar. Tegen 2030 verdubbelt het verbruik van datacenters naar verwachting en verdrievoudigt dat van AI-datacenters. Tekorten aan gasturbines, transformatoren en netaansluitingen remmen die groei nu al af.
EU kondigde derde fase aan van de digitale tweeling van de aarde
De Europese Commissie bevestigde in februari 2026 dat Destination Earth in juli een derde fase van 24 maanden ingaat. Het project bouwt digitale tweelingen van de aarde, een voor klimaataanpassing en een voor extreem weer, die draaien op Europese supercomputers. ECMWF ontwikkelt de tweelingen met meer dan 100 partnerorganisaties; ESA verzorgt het toegangsplatform en EUMETSAT de data-infrastructuur. Ze beantwoorden al wat-als-vragen, zoals hoe een wereld eruitziet die 2 graden warmer is. Klimaatbesluiten kunnen zo eerst virtueel worden doorgerekend.
Gecoördineerde cyberaanval trof ruim 30 wind- en zonneparken in Polen
Op 29 december 2025 vielen aanvallers in Polen meer dan 30 wind- en zonneparken aan, een bedrijf uit de maakindustrie en een grote warmtekrachtcentrale die bijna een half miljoen klanten van warmte voorziet, meldt CERT Polska. Het doel was vernietiging: bij de parken raakten besturingsapparaten onbruikbaar, bij de centrale hield beveiligingssoftware de wissoftware tegen. De stroomproductie liep door. Het team ziet overlap met de groep die bekendstaat als Berserk Bear en spreekt van een aanzienlijke escalatie.
AI-ontwerpen van gevaarlijke eiwitten ontweken DNA-screening in computerstudie
Onderzoekers van Microsoft lieten open AI-software voor eiwitontwerp varianten maken van gevaarlijke eiwitten zoals ricine. In computerstudies ontsnapten die herontworpen reeksen aan de screening die DNA-synthesebedrijven gebruiken, schreven ze in oktober 2025 in Science. Met DNA-synthesebedrijven en makers van screeningsoftware ontwikkelde het team updates die de detectie sterk verbeterden en die wereldwijd waren ingevoerd voordat het onderzoek openbaar werd. DNA-synthese is een belangrijk controlepunt tussen een ontwerp op de computer en echte biologie.
Richard van Hooijdonk
De AI-revolutie
Agentic AI
De organisatie van de toekomst
Leiderschap en management in het AI-tijdperk
Cybercrime in het AI-tijdperk
Trends 2040Je bekijkt nu
