AI & de toekomst van media en entertainment

Wereldmodellen zijn AI-systemen die een bewegende omgeving beeld voor beeld maken terwijl je erin rondkijkt, in plaats van die vooraf op te bouwen. De eerste versies houden zo'n wereld een paar minuten samenhangend, en in games voeren personages met een taalmodel al gesprekken zonder vast script. Het scenario voor 2040: een serie die tijdens het kijken wordt gegenereerd. De kijker volgt een ander personage, stelt een bijfiguur een vraag of kiest een rustiger vervolg, en het verhaal blijft binnen de wereld, de toon en de afloop die de schrijvers hebben vastgelegd. De schrijverskamer ontwerpt dan geen afleveringen meer, maar een verhaalwereld met regels. Eén titel wordt zo voor elke kijker een eigen avond.

Grote games vragen nu jaren ontwikkeling, met teams die handgemaakte werelden combineren met procedureel gegenereerde omgevingen. Wereldmodellen maken al korte speelbare omgevingen uit één beeld of één zin, en ontwikkelaars gebruiken generatieve AI voor geluid, gezichten en dialoog. Het scenario voor 2040: een game waarvan de wereld pas ontstaat waar de speler kijkt, met personages die onthouden wat hij eerder deed. Elke speler krijgt een eigen kaart, eigen bijfiguren en een eigen verloop. De studio verschuift van bouwen naar regisseren: zij bepaalt de natuurwetten van de wereld, de stijl, de moeilijkheid en het verhaal dat overeind moet blijven. Een klein team kan dan een wereld maken waarvoor nu honderden mensen nodig zijn.

Een digitale dubbelganger is een AI-model van de stem, het gezicht en de manier van bewegen van een artiest of acteur, gemaakt met toestemming en onder licentie. Labels sluiten inmiddels licenties met AI-bedrijven voor stemmen, acteurs leggen in hun cao vast wanneer een digitale replica mag spelen, en een concertreeks met digitale avatars van een popgroep draait al jaren in een eigen zaal. Het scenario voor 2040: de dubbelganger van een zangeres zingt in tien talen, treedt op in een game, stuurt een fan een persoonlijk verjaardagslied en staat in een zaal aan de andere kant van de wereld. De artiest kiest de rollen, de merken en de grenzen. Erfgenamen beheren straks een stem zoals ze nu een muziekcatalogus beheren.

Een persoonlijke agent zoekt, weegt en ordent informatie zelfstandig voor één gebruiker. Een groeiend deel van het verkeer op nieuwssites komt al van AI-systemen, ongeveer een op de tien ondervraagde internetgebruikers gebruikt wekelijks een chatbot voor nieuws, en uitgevers beproeven betaling per opvraging en standaarden waarmee ze voorwaarden voor AI-gebruik vastleggen. Het scenario voor 2040: een groot deel van het nieuws bereikt mensen via agents die per lezer een ochtendbriefing samenstellen. De nieuwsorganisatie levert wat een agent niet zelf kan maken: geverifieerde feiten, eigen onthullingen, getuigen en duiding, in een vorm die machines kunnen lezen en verrekenen. Inkomsten komen per gebruik binnen. Wie zelden fout zit, kan voor elk bericht meer vragen.

Adaptieve muziek reageert al op activiteit, tijdstip en hartslag, en artiesten leveren materiaal voor zulke luisterervaringen. Generatieve modellen maken intussen volledige nummers met zang, en grote labels sloten licenties met makers van zulke modellen. Het scenario voor 2040: een artiest brengt een album uit dat jarenlang nieuwe nummers voortbrengt. Melodieën en teksten groeien mee met de luisteraar, met thema's die terugkomen en zich ontwikkelen, van de hardlooproute tot het feest. De artiest bepaalt de muzikale identiteit en welke verhalen dit levende repertoire kan vertellen. Fans vergelijken hun versies zoals ze nu live-opnames vergelijken. Het verdienmodel verschuift naar doorlopende toegang tot een gelicentieerde stijl, en een vaste opname wordt een bijzondere uitgave.

Bij grote toernooien maakt AI al commentaar bij samenvattingen, en automatische camera's brengen amateurwedstrijden live in beeld. Het scenario voor 2040: AI reconstrueert een wedstrijd als een ruimtelijk model, en daaruit ontstaat voor elke kijker een eigen uitzending. Een fan volgt het spel vanuit een virtueel camerastandpunt naast zijn favoriete speler, met analyses die aansluiten op eerdere wedstrijden die hij zag. Een andere kijker ziet dezelfde beslissende actie vanuit drie posities achter elkaar, met commentaar in de stem van een oud-international die daarvoor toestemming gaf. Regisseurs ontwerpen de vertelvormen waaruit die uitzendingen ontstaan. Uitzendrechten krijgen zo een extra dimensie: een wedstrijd die op ontelbare manieren te bekijken is.

Een synthetisch publiek is een groep AI-modellen die zich gedragen als kijkers, lezers of luisteraars met een bepaalde leeftijd, smaak en achtergrond. Marktonderzoekers beproeven zulke gesimuleerde respondenten al; onderzoek laat zien dat ze bij sommige vragen dicht bij echte antwoorden komen en bij andere ver ernaast zitten. Het scenario voor 2032: een studio of omroep legt een script, een trailer of een format voor aan een miljoen gesimuleerde kijkers in twintig landen, ziet waar de aandacht wegzakt en welke grap in welke cultuur niet landt, en herschrijft voordat er een scène is gedraaid. Testvertoningen worden een laatste controle. Juist een productie die tegen alle voorspellingen in aanslaat, kan dan een nieuw genre openen.