Keynote

Actueel in het onderwijs

Toepassingen en risico's uit het onderwijs, elk met bron.

Actueel

Wat er nu gebeurt

Het onderwijs verandert per schooljaar: een AI-tutor die in een gecontroleerde proef meer opleverde dan een les met actieve werkvormen, landen die leerlingen eigen AI-hulpmiddelen geven en leraren die bij wekelijks AI-gebruik naar eigen schatting uren per week besparen. Hieronder de ontwikkelingen die ertoe doen, en de keerzijde: deepfakes van leerlingen, nepstudenten die studiefinanciering innen en ongeoorloofde AI-hulp bij examens. Elk met datum en bron.

september 2026Toepassing

New York City verbiedt AI-gebruik door leerlingen tot en met klas acht

New York City kondigde in september 2026 aan dat leerlingen op openbare scholen tot en met de achtste klas het schooljaar 2026-2027 geen generatieve AI meer gebruiken waarmee ze zelf werken, met uitzonderingen voor onder meer leerlingen met een beperking en meertalige leerlingen, meldde The Guardian; het district telt ongeveer 900.000 leerlingen. Op de high school zijn vijf begeleide proeven toegestaan, en gezelschapschatbots zijn in alle leerjaren verboden. Docenten mogen AI gebruiken voor lesvoorbereiding, maar niet voor het beoordelen van opdrachten.

augustus 2026Risico

Meer meldingen van kinderen over vervalste of bewerkte expliciete beelden

De Britse meldvoorziening Report Remove kreeg in de eerste helft van 2026 420 meldingen van kinderen over beelden van henzelf die volgens hen waren vervalst of bewerkt om expliciet te lijken, meer dan in heel 2025 (397), meldde The Guardian. Volgens de Internet Watch Foundation maakt AI zulke beelden makkelijker te maken; de meeste meldingen over bewerkte beelden in 2025 en 2026 betroffen materiaal dat als beelden van kindermisbruik werd aangemerkt.

augustus 2026Risico

Kandidaten betrapt met AI-brillen bij examens

Zuid-Korea bereidt nieuwe regels voor technische vakexamens voor, nadat tussen mei en juni 2026 vijf kandidaten werden betrapt op het gebruik van slimme brillen met AI, meldde de South China Morning Post in augustus 2026. Examinatoren zagen licht of hoorden een elektronisch geluid uit de brillen; in één geval verscheen een blauw scherm op het glas nadat een kandidaat op een knop drukte.

Bron: scmp.com
augustus 2026Toepassing

Lerarenvakbond wil 400.000 docenten trainen in AI

De Amerikaanse lerarenvakbond American Federation of Teachers wil via haar National Academy for AI Instruction in vijf jaar 400.000 docenten trainen in het gebruik van AI, meldde The Guardian in augustus 2026. Het programma van 23 miljoen dollar wordt volledig betaald door Microsoft, OpenAI en Anthropic, en dat leidt tot kritiek. Volgens een peiling zegt slechts ongeveer vier op de tien leraren dat hun school AI-scholing aanbiedt.

maart 2026Risico

Twee scholieren krijgen proeftijd voor AI-naaktbeelden van klasgenoten

Twee jongens van een school in Lancaster, Pennsylvania, kregen in maart 2026 proeftijd en elk 60 uur taakstraf. Ze gaven toe dat ze op hun veertiende met AI zo'n 350 seksuele beelden van minstens 59 minderjarigen hadden gemaakt, door foto's van meisjes, deels klasgenoten, te combineren met naaktbeelden. De zaak leidde eerder tot protest van leerlingen en het vertrek van schoolleiders. Een advocaat die minstens tien slachtoffers vertegenwoordigt, verwacht een claim in te dienen tegen de school en mogelijk andere betrokkenen.

Bron: whyy.org
maart 2026Toepassing

Lerarenopleiding gebruikt overheidsmateriaal om studenten AI te leren

Een docent van een Britse lerarenopleiding beschreef in maart 2026 op het blog van het ministerie van Onderwijs hoe zij de trainingsmaterialen van het ministerie over AI in lessen verwerkt. Studenten aan de opleiding wisten volgens haar veel minder van AI dan verwacht, waardoor de opleiding hen vaak voor het eerst leert ermee te werken. Met een regionaal netwerk stelde ze een standpunt over AI op voor partnerscholen.

juni 2025Risico

Bijna 7.000 bewezen gevallen van AI-fraude op Britse universiteiten

Een onderzoek van The Guardian bij 131 Britse universiteiten telde bijna 7.000 bewezen gevallen van fraude met AI in studiejaar 2023-24, 5,1 per 1.000 studenten, tegen 1,6 een jaar eerder. Traditioneel plagiaat daalde in dezelfde periode. Experts noemen de cijfers het topje van de ijsberg: in een test kwam door AI geschreven werk in 94 procent van de gevallen onopgemerkt door de beoordeling.

juni 2025Toepassing

AI-tutor leverde in een proef meer leerwinst op dan een les met actieve werkvormen

In een gerandomiseerde proef onder 194 studenten in een grote natuurkundecursus aan Harvard, gepubliceerd in Scientific Reports in juni 2025, leerden studenten met een speciaal ontworpen AI-tutor meer dan studenten in een les met actieve werkvormen. De mediane leerwinst was ruim twee keer zo groot, en de meeste studenten met de tutor waren in minder dan de 60 minuten van de les klaar. De tutor behandelde dezelfde lesstof als de lessen.

juni 2025Risico

Chinese AI-apps zetten functies uit tijdens het toelatingsexamen

Tijdens de gaokao, het Chinese toelatingsexamen voor universiteiten dat in juni 2025 door meer dan 13,3 miljoen leerlingen werd gemaakt, schakelden grote Chinese AI-apps tijdelijk functies uit om fraude te voorkomen, meldde The Verge op basis van Bloomberg. Sommige apps beantwoordden geen foto's van examenvragen meer, andere zetten fotoherkenning tijdens de examenuren helemaal uit.

juni 2025Toepassing

Leraren die wekelijks AI gebruiken, schatten bijna zes uur per week te besparen

Zes op de tien Amerikaanse leraren in het openbaar basis- en voortgezet onderwijs gebruikten in schooljaar 2024-25 AI voor hun werk, blijkt uit onderzoek van Gallup en de Walton Family Foundation onder 2.232 leraren (juni 2025). Wie wekelijks AI gebruikt, schat gemiddeld 5,9 uur per week te besparen, omgerekend zes weken per schooljaar. Leraren zeggen die tijd te steken in betere feedback, lessen op maat en contact met ouders.

juni 2025Risico

Nepstudenten met chatbots innen miljoenen aan studiefinanciering

Fraudenetwerken zetten chatbots in als 'ghost students' die online lessen volgen tot de studiefinanciering is uitgekeerd, meldde persbureau AP in juni 2025. Californische colleges rapporteerden over 2024 1,2 miljoen frauduleuze aanmeldingen en 223.000 vermoedelijke nepinschrijvingen. Bij Californische community colleges kon minstens 11,1 miljoen dollar aan gestolen studiefinanciering niet worden teruggehaald. Het Amerikaanse ministerie van Onderwijs voerde een tijdelijke identificatieplicht in voor wie voor het eerst federale studiefinanciering voor de zomerperiode aanvroeg.

april 2025Toepassing

Taalmodel krijgt een leermodus die vragen stelt in plaats van antwoorden geeft

Anthropic introduceerde in april 2025 Claude for Education voor hogescholen en universiteiten, met een leermodus die studenten met vragen door hun redenering leidt in plaats van kant-en-klare antwoorden te geven. Zo'n modus is bedoeld om het denkwerk bij de student te laten.

april 2025Risico

Vier maanden cel in zaak rond AI-nepopname van een schoolleider

Een voormalige sportdirecteur van een middelbare school in Baltimore County kreeg in april 2025 vier maanden cel voor het verstoren van schoolactiviteiten; hij accepteerde een schikking zonder rechtstreeks schuld te bekennen. Volgens politie en aanklagers maakte hij met AI een racistische en antisemitische nepopname van de stem van zijn schoolleider. Kort voordat de opname opdook, had de schoolleider hem verteld dat zijn contract niet zou worden verlengd. De opname verspreidde zich via sociale media; na bedreigingen patrouilleerde de politie bij het huis van de schoolleider.

februari 2025Toepassing

Estland kondigt AI-hulpmiddelen en training aan voor scholieren en docenten

Estland kondigde in februari 2025 AI Leap aan. Het programma zou vanaf het nieuwe schooljaar gratis AI-hulpmiddelen en training beschikbaar stellen aan eerst 20.000 leerlingen uit de bovenbouw van het voortgezet onderwijs en 3.000 docenten. Voor het jaar daarna was uitbreiding naar beroepsscholen en nieuwe leerlingen gepland. Volgens de aankondiging werkt het programma samen met OpenAI en Anthropic en is scholing van docenten een belangrijk onderdeel.

januari 2025Toepassing

Zes weken AI-bijles leverden in een proef in Nigeria leerwinst op

Onderzoekers van de Wereldbank publiceerden in januari 2025 de eerste resultaten van een naschoolse proef in Nigeria waarin leerlingen zes weken met generatieve AI als tutor Engels oefenden, met begeleiding van docenten. De leerwinst was ongeveer 0,3 standaarddeviatie, volgens de onderzoekers bijna twee jaar gewone leervoortgang. Meisjes, die eerst achterliepen, leken er nog meer van te profiteren.

Interesse in een lezing over het onderwijs?

Aanvraag

Interesse in een lezing?

Vertel kort over je evenement en je publiek.

Liever direct contact? Bel 085 303 0792 · mail talks@vanhooijdonk.com · stuur een WhatsApp